Op weg naar het heilig jaar

151104-1Op weg naar het heilig jaar (1)

Over minder dan een maand zal Paus Franciscus in Rome het Heilig Jaar openen. Op dinsdag 8 december aanstaande  zal hij daartoe de Heilige Deur van de St. Pietersbasiliek openen. Deze bronzen deur wordt alleen tijdens de Heilige Jaren geopend. Pelgrims die Rome bezoeken zullen door deze Heilige Deur de basiliek betreden. De symboliek van zo’n heilige deur gaat terug op Jezus zelf. In het tiende hoofdstuk van het Johannesevangelie noemt Christus zichzelf de Deur. Wanneer je door Hem binnen durft te gaan, vind je het echte leven en het blijvend geluk. Het passeren van de Heilige Deur in de St. Pieter (en andere Romeinse basilieken) is daarmee een geloofsbelijdenis. Daartoe heeft ook ieder Heilig Jaar, het laatste was in 2000, een speciaal motto. Voor het Heilig Jaar 2016 heeft Paus Franciscus als motto meegegeven: ‘Misericordes sicut Pater’,  in vertaling: ‘Barmhartig als de Vader’.  Dit motto, en het bijbehorende logo, is ontleend aan het evangelie van de Barmhartige Samaritaan. Barmhartigheid is het kernwoord in het pontificaat van Paus Franciscus. De Kerk zal eerst en vooral een Barmhartige Kerk moeten zijn. Het komende Heilig Jaar wil ons allen daartoe uitnodigen.

Binnen ons dekenaat worden diverse activiteiten ontplooid in het kader van het Heilig Jaar. Zo zijn er studiebijeenkomsten voor de pastores rond het bijbelse thema van de barmhartigheid, is er op 23 april aanstaande een dekenale dag waar we met gelovigen uit het hele dekenaat het Heilig Jaar willen vieren. Er komt een ‘nacht zonder dak’ voor de jongeren en tot slot is er de bedevaart naar Rome, Assisi en La Verna. We hopen met velen, jong en oud, op weg te gaan. Op de website van de parochie leest u onder de rubriek ‘bedevaart / heilig jaar/ dekenaat’ meer over genoemde activiteiten. In de aanloop naar het Heilig Jaar zult u op de parochiepagina en deze website regelmatig een berichtje lezen over de achtergronden bij dit bijzondere jaar.

Op weg naar het heilig jaar (2)

151114-1

Op 8 december aanstaande zal Paus Franciscus in Rome het Heilig Jaar openen. Nadat hij de Heilige Deur van de Sint-Pietersbasiliek heeft geopend kan in heel de Wereldkerk de viering van het Heilig jaar van start gaan. Vandaag kijken wij een moment naar de oorsprong van het Heilig Jaar of Jubeljaar.
Reeds in het Oude Testament (Leviticus 25,8-55, Numeri 36,4 en Ezechiël 46,17) is sprake van jaren die op bijzondere wijze aan God zijn toegewijd. Elke zeven jaar was er bij het joodse volk een sabbatjaar. Een jaar van rust en gebed. Zes jaren mocht het land bebouwd worden, het zevende jaar gunde men het land rust. In zo’n jaar werd er niet ingezaaid en werd de wijngaard niet gesnoeid. Na zeven sabbatjaren, dus in het vijftigste jaar, was er telkens een Jubeljaar. In het Jubeljaar ging alle verkocht bezit weer terug naar de oorspronkelijke eigenaars en werden slaven vrijgelaten. Het joodse volk maakte zo o.a. duidelijk dat de mens slechts vruchtgebruiker van de aarde is en dat God de enige en uiteindelijke eigenaar is. De bijbel noemt het een jobeljaar (jubel). Een ‘jobel’ is namelijk een bazuin, die moest weerklinken om dit vijftigste jubileumjaar aan te kondigen.

In navolging van het joodse gebruik van de Jubeljaren werd in de Katholieke Kerk in het jaar 1300 voor het eerst een Jubeljaar of Heilig Jaar gehouden. Vanaf die tijd wordt iedere 25 jaar een Heilig Jaar gevierd. Laatstelijk bij de millenniumwisseling in het jaar 2000. Naast deze vast terugkerende Jubeljaren kan de Paus een extra of buitengewoon Heilig Jaar uitroepen. Dit was bijvoorbeeld het geval in 1983 (1950e herdenking van de kruisdood van Christus). Door Paus Franciscus is ook 2016 uitgeroepen tot een buitengewoon Heilig Jaar: het jaar van de Barmhartigheid. Een jaar dat bijzonder aan God is toegewijd.

Op weg naar het heilig jaar (3)

logo heilig jaar

Over drie weken, op 8 december,  opent Paus Franciscus in Rome het Heilig Jaar. In deze reeks leest u iedere week een kleine achtergrond bij de betekenis van het Heilig Jaar.

Ieder Heilig Jaar  (of Jubeljaar) krijgt een motto mee. Dit motto is het leidmotief  voor alle vieringen en activiteiten in het betreffende Jubeljaar. Voor het Heilig Jaar 2016 heeft Paus Franciscus als motto meegegeven: ‘Misericordes sicut Pater’,  in vertaling: ‘Barmhartig als de Vader’.  Dit motto, en het bijbehorende logo, is ontleend aan het evangelie van de Barmhartige Samaritaan. Barmhartigheid is het centrum van de verkondiging van Jezus’ Blijde Boodschap. Jezus toont ons de Barmhartigheid van zijn Vader en nodigt ons uit om ook zelf een hart van erbarmen en meelijden te hebben: een uitnodiging om ook zelf barmhartig te zijn.

Barmhartigheid is het kernwoord in het pontificaat van Paus Franciscus. “Meer dan ooit is er behoefte om een offensief van barmhartigheid te lanceren”, zo liet het Vaticaan weten na de recente terroristische aanslagen in Parijs. De Kerk, heel de christelijke gemeenschap, zal eerst en vooral een barmhartige Kerk moeten zijn. Het komende Heilig Jaar wil ons allen daartoe uitnodigen. De Heilige Deur van de Sint-Pietersbasiliek, die de Paus op 8 december aanstaande zal openen, verwijst naar Jezus: Hij is de Deur die leidt naar Gods barmhartigheid. Volgende week zullen we verder stil staan bij de symboliek van de Heilige Deur, de Deur van Gods grote barmhartigheid.

Op weg naar het heilig jaar (4)

151129-2

Paus Paulus VI verbreekt de zegels op de Heilige Deur bij de opening van het Jubeljaar 1975

De Heilige Deur

Op 8 december aanstaande opent Paus Franciscus het Heilig Jaar 2016. Dit vindt plaats door het openen van de Heilige Deur van de Sint-Pietersbasiliek. Bij het Jubeljaar 1432 is er voor het eerst sprake van een Heilige Deur. Deze deur bevindt zich in de Basiliek van Sint-Jan van Lateranen in Rome, de kathedraal van de Paus. Bij het Heilig Jaar 1500 kreeg ook de Sint-Pietersbasiliek een Heilige Deur.

Voor de opening en sluiting van de Heilige Deur bij aanvang en einde van een Jubeljaar werd een speciaal ritueel ontwikkeld. Op 8 december aanstaande zal dit oude ritueel opnieuw tot leven komen in de Sint-Pieter. Bij de opening spreekt de paus onder meer de woorden van psalm 117: ‘Aperite mihi portas iustitiae(Open voor mij de poorten der gerechtigheid). Vervolgens verbreekt hij met een speciale hamer het zegel dat aan het einde van het vorige Jubeljaar was bevestigd, waardoor de deur kan worden opengebroken. Aan het einde van het Jubeljaar (20 november 2016) wordt de deur gesloten, dichtgemetseld en door de paus verzegeld. De andere drie Heilige Deuren in Rome (in de basilieken van Sint-Jan van Lateranen, Maria Maggiore en Sint-Paulus Buiten de Muren) worden op plechtige wijze door kardinalen geopend en aan het einde van het jaar gesloten.

De diepere betekenis van de Heilige Deur vinden wij in het tien hoofdstuk van het Johannesevangelie, waar Jezus zegt: ‘Ik ben de deur. Als iemand door Mij binnengaat, zal hij worden gered;  hij zal in- en uitgaan en weide vinden.’ Jezus is voor ons de deur naar het echte leven. Hij brengt redding, zegen en hoop. Het passeren van de Heilige Deur in het Jubeljaar is daarom ook zonde-vergevend door een speciale aflaat die er aan verbonden is.

Tijdens het Heilig Jaar zullen vele pelgrims door de Heilige Deur van de Sint-Pieter trekken. Door Paus Franciscus is de Heilige Deur uitgeroepen tot ‘Deur van Gods Barmhartigheid’. Wij allen zijn uitgenodigd de drempel van barmhartigheid over te gaan. God, die nooit moe wordt om ons te vergeven, die niet moe wordt op ons te wachten, staat er op ons te wachten en neemt ons bij de hand. De poorten der gerechtigheid staan voor ons open, een jaar lang!

Op weg naar het heilig jaar (5)

Het motto en logo

logo heilig jaar8 December heeft Paus Franciscus in Rome het Heilig Jaar geopend. Als motto voor het Jubeljaar heeft hij gekozen: ‘Barmhartig als de Vader’.

Dit motto is gekozen uit het evangelie van Lucas (6, 36). Het is een uitnodiging om het voorbeeld van God te volgen, die ons vraagt om niet te oordelen of te veroordelen, maar liefde en vergeving te schenken: “Oordeelt niet, dan zult ge niet veroordeeld worden; spreekt vrij en gij zult vrijgesproken worden. Geeft, en u zal gegeven worden…….de maat die gij gebruikt, zal men ook voor u gebruiken.” (Lc. 6, 37-38)

Het logo van het Heilig Jaar 2016 werkt het thema van de barmhartigheid uit in een vroegchristelijke afbeelding: Jezus die als de Goede Herder de (lijdende) mens op zijn schouders draagt. Het laat zien hoe Hij ons nabij komt met een liefde die de mens kan omvormen. Het linkeroog van Christus en het rechteroog van de mens zijn één in de afbeelding. Christus is één met ons, vooral in momenten van lijden, eenzaamheid, ziekte of verdriet. Dan is Hij het, die ons liefdevol op de schouders zal dragen.

De amandelvormige blauw achtergrond, de mandorla, symboliseert het samenkomen van de goddelijke en de menselijke natuur van Jezus Christus.

Deze mandorla gaat van donkerblauw naar lichtblauw: Jezus draagt de mens naar het licht, weg uit de duisternis van droefheid, ziekte, ellende, zonde en dood. Anderzijds wijst het donderblauw ook op de ondoordringbaarheid van de liefde van de Vader (God), die alles vergeeft.

Het logo wordt omgeven met de tekst van het motto: ‘Misericordes sicut Pater’, Barmhartig als de Vader. Een uitnodiging voor ons allen.

Om ons in het Heilig Jaar aan deze mooie opdracht te helpen herinneren, als ook om onze verbondenheid met de Wereldkerk tot uitdrukking te brengen, zal in al onze kerken dit logo een ereplaats krijgen.