Unieke kerststalexpositie in Martinuskerk
In de Martinuskerk in hartje Rooi vindt een vijftal weken een unieke expositie plaats van kerststallen. Uniek omdat er heel bijzondere exemplaren bevatten en afkomstig zijn uit de hele wereld! De verzameling is in bezit van Jan en Jeannette van Werde uit Geldrop. Zij hebben een verzameling aangelegd die bestaat uit maar liefst vijfhonderd stallen en stalletjes uit zestig landen uit alle werelddelen. Een kleine honderd in een mooie variatie kunnen we nu dus binnenkort komen bewonderen in de sfeervolle Martinus, alle opgesteld in de voormalige biechtstoelen die recent zijn omgetoverd tot prachtige vitrines.
Waarom kerststallen?
Postzegels, sigarenbandjes en speldjes is logistiek allemaal wat makkelijker, maar kerstallen? En dan vijfhonderd?! Van Werde (1950): ‘Ik kreeg van mijn oma ooit een kerststal, een bijzonder exemplaar dat zag ik zo, bronzen beelden uit het West-Afrikaanse Burkina Faso. Een missionaris had deze voor haar meegebracht. Mijn ervaringen tot dat moment kwamen niet verder dan de meestal gipsen beelden van Nederlandse origine. Na het bezoeken van een expositie in Egmond was ik om. De variatie in kerststallen is eindeloos. Kijk alleen eens naar de materialen die je in al die stallen terugziet; brons, papier, karton, hout, keramiek, gips, hout, net wat er voorhanden is. Ik heb een kerststal uit Ethiopië waarin katoen is verwerkt. Bijzonder toch?’
Wat maakt een kerststal bijzonder?
Sedert het begin van de Tweede Wereldoorlog is de belangstelling voor het verzamelen van kerststallen toegenomen, ofschoon ze nauwelijks meer worden gekocht. Ook hebben verzamelaren zich inmiddels verenigd. Alles draait de laatste jaren om de boom en een tsunami aan kerstversieringen, ‘made in …..’ In grote tuincentra verdwaal je tussen het oneindige aanbod. Van Werde bewaart alles in dozen op zolder en heeft een wisselende expositie in zijn eigen woonkamer. ‘Ik vier dus zowat het hele jaar door kerst.’ Hij is tegenwoordig wel een stuk kieskeuriger als hij zijn verzameling verder wil uitbreiden. ‘Inmiddels heb ik er aardig wat kijk op. Waar let ik op? Ik moet bij het bekijken al een idee hebben uit welke hoek de stal komt, uit welke cultuur. Materiaalgebruik, vormgeving en uitstraling zijn voor mij de belangrijkste criteria. Als het dan ook nog een artistieke waarde heeft, dan zal hij snel van eigenaar wisselen.’ En zo wordt het al snel duidelijk dat bijvoorbeeld in Zuid-Amerika de os, de ezel en de schapen al vlot worden ingeruild voor lama’s en alpaca’s. De Heilige Jozef krijgt in de Andes een indiaans uiterlijk. Braziliaanse kerststallen blinken veelal uit in kleur en vrolijkheid. Die carnavaleske sfeer trekken ze gewoon door rondom de kribbe. In Azië zwerven er meestal geiten rond stal en kribbe en in Afrika is niet alleen koning Balthasar van kleur verschoten. En hoe zou jij een typisch Nederlandse kerststal qua cultuur typeren? ‘Realistische beelden en niet te duur,’ lacht hij.
Waar heb je zelf het meeste gevoel bij?
Elke verzamelaar heeft zo zijn eigen favorieten, de mooiste sigarenbandjes, de mooiste postzegels. Maar hoe zit dat bij kerststallen? Van Werde, peinzend: ‘De eerste stal van je verzameling blijft bijzonder. Maar ook die eenvoudige uit triplex gefiguurzaagde kerststal. Hij is in de Tweede Wereldoorlog gemaakt in Eindhoven. Zo bijzonder dat je in een zo zorgelijke tijd toch nog de inspiratie weet te vinden om met beperkte middelen en mogelijkheden een kerststal te maken. Dat doet iets met je. En alle nieuw aangeschafte exemplaren, daar kan ik ook wel blij van worden, een nieuwe parel aan de eindeloze ketting. Een van de laatsten is afkomstig uit Transsylvanië.’
Jeannette van Werde heeft inmiddels alle stallen keurig gerubriceerd. Je moet tenslotte wel weten wat je allemaal in huis hebt. Vijfhonderd…. Uit meer dan zestig landen. En dan kunnen we daar voor een deel van binnenkort zelf gaan genieten in de Martinuskerk. En, om niet te vergeten, onze eigen kerststal van de Martinus staat natuurlijk ook weer als een paradepaardje voor in de kerk te pronken, meteen als je binnenkomt.
De openstellingstijden van de expositie zijn als volgt:
Op de zaterdagen vanaf 06 december tot en met 10 januari van 12.00 uur tot 16.00 uur.
Op de zondagen vanaf 07 december tot en met 11 januari na de hoogmis van 09.30 uur tot 14.00 uur.
Op Eerste en Tweede Kerstdag na de hoogmis van 09.30 uur tot 16.00 uur.
De entree is gratis. Hopelijk zullen velen de komende weken hun weg weten te vinden naar de kerk om deze unieke expositie te komen bewonderen. Interessant en leerzaam voor jong en oud, elke kerststal met zijn eigen verhaal uit vaak verre, onbestemde oorden.